Zonder dat we het weten, doen we ons regelmatig tegoed aan luizen, botten, visblaas en bevergeil. Schrijver Roland Duong doet een boekje open over eetlustbedervende ingrediënten in ons voedsel.

In onze dagelijkse voedingsproducten zitten opmerkelijke stofjes, al vallen ze bij de vermelding van de ingrediënten niet op. Ze zijn vaak weggemoffeld onder e-nummers, hulpstoffen die door de EU zijn goedgekeurd en uitgebreid zijn getest. Sommige ingrediënten zonder e-nummer kennen we wel, maar daar willen we liefst zo min mogelijk van weten. Zoals gelatine die drop en toetjes als pudding, chocolademousse en yoghurt met smaakje een lekker mondgevoel geeft. Gemaakt van uitgekookte varkensbotten, runderhuiden en bindweefsel.

Spierweefsel
Neem de stof die de basis vormt voor onder meer frikandel, knakworst en kipnugget: separatorvlees. Dit schraapsel is afkomstig van kipkarkassen en bestaat uit resten spierweefsel die met een hogedrukspuit van de botten af wordt gespoten. Het kan nog vreemder en zo u wilt: onsmakelijker. 

Hoe zit het bijvoorbeeld met die levende bacterie in onder meer Activia (yoghurt) van Danone die claimt je stoelgang te verbeteren? Op de bekertjes staat dat de werkzame bacterie de bifidus acti-regularis is. De wetenschappelijke naam klinkt toch iets minder smakelijk: bifidobacterium Animalis DN 173 010.

Het is een ondersoort van de bifidobacterium animalisbacterie die van nature voorkomt in de darminhoud van veel zoogdieren. Het is terug te vinden in mensenpoep en rattenstront. Gatsie!

Poepbacterie
Hoe kan een poepbacterie in yoghurt terechtkomen? Navraag bij Danone blijkt een hachelijke zaak. Ik heb tot op de dag van vandaag geen antwoord van ze gekregen. Gelukkig brengt een gesprek met de trots van de Nederlandse voedselwetenschap opheldering. Dr. ir. Ralf Hartemink van de universiteit van Wageningen stelt dat het logisch is dat probiotica ooit zijn opgekweekt uit bacteriën die in ontlasting voorkomen. 

Als je bacteriën wilt hebben die iets kunnen doen aan je stoelgang, dan moeten ze wel kunnen overleven in je darmflora. Ons verteringssysteem is zo ongelooflijk goed dat veel bacteriën sneuvelen in het zure milieu van onze maag, dat is ook de bedoeling. Maar onze darmen hebben ook bacteriën nodig voor de verwerking van voedsel. Dit zijn plat gezegd poepbacteriën.

Wetenschappers zijn er tientallen jaren geleden in geslaagd enkele van die darmbacteriën te isoleren uit ontlasting en verder te kweken. De aartsvaders van de huidige probiotica. Een bacterie wordt dus maar één keer uit ontlasting gehaald, daarna wordt hij verder gekweekt op eiwitten en suikers waarmee hij zich kan voeden. De bacteriën in onze yoghurtjes zijn dus oorspronkelijk ooit uit poep gehaald, ze zijn niet op poep gekweekt!

Luizen
In zuivel zijn ook andere interessante ingrediënten te vinden. Die roze kleur van drinkyoghurt kán afkomstig zijn van luis. E120 is een rode kleurstof die wordt gewonnen uit de geplette lijfjes van schildluizen.

Deze schildluis, de dactylopius coccus, leeft op cactussen in warme landen. Veel schildluis wordt gekweekt in Peru. Toen de Spanjaarden 500 jaar geleden Zuid-Amerika overrompelden, troffen ze het pletten van luizen om pigment te krijgen al aan bij indianenstammen. Deze kleurstof heet karmijn, karmijnzuur of cochenille en is terug te vinden in onder meer roze koeken en drinkyoghurt.

Een ander luizenproduct dat vaak wordt gebruikt is shellac of schellak, het glansmiddel E904. Het is de plakkerige afscheiding van een vrouwtjesluis, de laccifer lacca, die commercieel wordt gekweekt in India. Citroenen gaan er mooi van glanzen en ook bonbons, pepermuntjes en ander snoepgoed krijgen er een aantrekkelijk laagje van.

Hout
Op een houtje bijten vindt niemand prettig, maar hout treffen we in ons voedsel vaak aan onder de naam E460 of cellulose. Een natuurlijk ingrediënt in onder meer kool, appels, tomaat en komkommer. In tegenstelling tot koeien en schapen kunnen mensen het spul niet verteren. En toch wordt het toegevoegd aan ijs, snacks en namaakslagroom uit een spuitbus, om de structuur dikker te maken zonder vet te gebruiken. In onze obsessie voor ingrediënten waarvan we dik worden, is hout een handig vulmiddel.

Visblaas
Andere verrassende ingrediënten worden gebruikt bij de productie van bier en wijn. In een café of restaurant zullen we het nooit horen: Ober, er zit visblaas in mijn wijn! Maar het kan er wél in hebben gezeten.

Vislijm of isinglass wordt gemaakt van gedroogde visblaas, het is een collageen dat in een bier- en wijnvat wordt gestopt om onzuiverheden aan zich te binden. De drank wordt vervolgens gefilterd om de samengebonden klonten eruit te halen, zo worden wijn en bier helder. We kunnen ervan uitgaan dat de wijn goed wordt gefilterd. Maar het idee dat wijn een natuurproduct is zonder inmenging van complexe industriële pillen en poeders mag naar het rijk der fabelen worden verwezen.

Veren
Er gaan ook verhalen rond over bizarre ingrediënten in ons voedsel die een kern van waarheid bevatten maar niet helemaal kloppen. Neem broodverbeteraar, een hulpstof die brood malser maakt. Het is een aminozuur dat wordt gemaakt van mais. Maar sommige producenten gebruiken eendenveren en mensenhaar!

In 2014 onthulde tv-programma Keuringsdienst van waarde dat Chinese producenten van broodverbeteraar bij de kapper langs gingen om mensenhaar op te halen als grondstof voor hun product. Grondstoffen van menselijke herkomst in voeding zijn in Europa verboden. Dus broodverbeteraar van mensenhaar is illegaal. De kans dat dit spul in Nederlands brood wordt verwerkt is dus zeer klein. Maar er zijn wel Nederlandse broodbakkers die broodverbeteraar gebruiken waar eendenveren in zijn verwerkt. Welke bakkers dat gebruiken? Daar kom je alleen achter door het bij de producent na te vragen.

Bevergeil
Het intrigerendste ingrediënt is evenwel castoreum ofwel bevergeil. Ja, u hoort het goed. Bevers hebben een klier tussen het geslachtsorgaan en de anus die een donkere, harsachtige substantie uitscheidt. Het heeft een zoete geur en bittere smaak en wordt gebruikt in parfums en vanille- en karamelsmaakstoffen die vervolgens in ijs terecht kunnen komen. Op het ijsetiket staat dan: natuurlijk aroma. Meer niet. Dat kán gewoon vanille-extract zijn, maar er kan ook een bevergeilluchtje aan zitten. Eet smakelijk!

Bron: ad.nl
Foto: samsam.net